پرش به محتوا 
رول مقوایی، جعبه کفش و پاکت کاغذی پس از استفاده می‌توانند به وسیله بازی و ساختن تبدیل شوند. کاردستی مهدکودک با وسایل دورریختنی زمانی برای کودک جذاب است که بتواند درباره شکل نهایی تصمیم بگیرد، قطعه‌ها را امتحان کند و اگر ایده‌اش عوض شد دوباره بسازد. هدف این نیست که بزرگسال از مواد بازیافتی یک شیء بی‌نقص بسازد و کودک فقط تماشا کند. در این مقاله وسایل مناسب، محدودیت‌های ایمنی و ده ایده قابل اجرا برای خانه و کلاس را مرور می‌کنیم.
کدام وسایل دورریختنی برای کار کودک مناسب‌اند؟
وسایل را پیش از تحویل به کودک بشویید و خشک کنید. مقوای تمیز، جعبه سبک، پاکت کاغذی، رول دستمال و پارچه باقیمانده معمولا برای شروع مناسب‌ترند. ظرفی که قبلا مواد شوینده، دارو یا ماده شیمیایی در آن بوده، برای کاردستی کودک انتخاب خوبی نیست. قطعه‌های شیشه‌ای، فلزی تیز و باتری نیز نباید وارد میز کار شوند. برای کودکان کم‌سن، در بطری و مهره کوچک خطر بلعیدن دارند؛ از قطعات بزرگ‌تر استفاده کنید.
قیچی نوک‌گرد و چسب مناسب سن کودک را آماده بگذارید. اگر برش ضخیم یا سوراخ‌کردن جعبه لازم است، بزرگسال این مرحله را انجام دهد و باقی انتخاب‌ها را به کودک بسپارد. مواد را زیاد روی میز نریزید؛ سه یا چهار نوع وسیله کافی است تا کودک میان گزینه‌ها گم نشود. برای سنجش ارزش این فعالیت، مقاله یادگیری از طریق ساختن نیز نگاه مفیدی دارد.
| وسیله | کار مناسب کودک | نکته ایمنی |
|---|---|---|
| رول مقوایی | رنگ‌کردن، چسباندن و ترکیب با مقوا | لبه‌ها و تمیزی را بررسی کنید |
| جعبه کوچک | ساخت خانه، ماشین یا صحنه بازی | منگنه و چسب نواری کهنه را بردارید |
| پاکت کاغذی | ساخت عروسک دستی | دسته بلند پاکت را جدا کنید |
| پارچه باقیمانده | ساخت پرچم یا لباس عروسک | قطعات خیلی کوچک و نخ بلند را حذف کنید |
ده ایده کاردستی با وسایل دورریختنی
برای هر ایده، یک نمونه ساده نشان دهید و سپس از کودک بخواهید آن را به روش خودش تغییر دهد. سن، علاقه و توانایی دست کودک تعیین می‌کند کدام بخش را مستقل انجام دهد.
۱. دوربین خیالی با دو رول مقوایی
دو رول را کنار هم بگذارید تا شبیه دوربین دوچشمی شوند. بزرگسال اتصال محکم را انجام دهد و کودک بدنه را رنگ کند یا با کاغذ بپوشاند. بند بلند به آن اضافه نکنید. پس از ساخت، بازی «چه چیزی در کلاس می‌بینی؟» را شروع کنید تا وسیله وارد بازی نمایشی شود.
۲. خانه کوچک از جعبه کفش
جعبه را به خانه عروسک یا پناهگاه حیوانات تبدیل کنید. پنجره‌ها را بزرگسال ببرد و کودک جای در، مبلمان کاغذی و شخصیت‌های بازی را تعیین کند. لازم نیست خانه واقعی به نظر برسد؛ می‌تواند خانه‌ای با چند در رنگی و سقف نامتقارن باشد.
۳. عروسک دستی با پاکت کاغذی
پاکت را روی دست بگذارید و قسمت جلویی آن را به شکل صورت یک شخصیت تزئین کنید. کودک می‌تواند چشم‌ها را با مداد بکشد و برای عروسک نام انتخاب کند. سپس با دو عروسک گفت‌وگوی کوتاهی بسازید. این فعالیت برای کودکانی که از تعریف مستقیم ماجرا خجالت می‌کشند نیز مناسب است.
۴. ماشین با جعبه سبک
از یک جعبه کوچک به‌عنوان بدنه ماشین استفاده کنید. چرخ‌ها را با دایره‌های بزرگ مقوایی بسازید و اتصال آن‌ها را بزرگسال انجام دهد. بعد بپرسید ماشین کودک چه چیزی حمل می‌کند و کجا می‌رود. طرح ماشین می‌تواند ساده بماند؛ بازی پس از ساخت مهم‌تر از تزئین زیاد آن است.
۵. شهر کوچک روی مقوای بزرگ
چند جعبه سبک را روی یک مقوای بزرگ بچینید و با خط‌های ساده، خیابان و پارک بسازید. کودکان درباره جای ساختمان‌ها تصمیم بگیرند و برای رفت‌وآمد شخصیت‌های بازی داستان بسازند. اگر چند کودک شرکت می‌کنند، پیش از چسباندن نهایی فرصت جابه‌جایی و توافق بدهید.
۶. قایق نمایشی با ظرف مقوایی
یک ظرف مقوایی تمیز را به قایق تبدیل کنید و برای آن بادبان کاغذی بگذارید. این قایق برای بازی روی زمین است، نه لزوما برای آب؛ خیس شدن مقوا آن را خراب می‌کند. کودک می‌تواند مسافرهای قایق را نقاشی کند و مسیر سفرشان را توضیح دهد.
۷. طبل آرام با جعبه بسته
یک جعبه سبک و محکم را ببندید تا کودک با کف دست روی آن ضرب بگیرد. از مواد پرکننده ریز داخل جعبه استفاده نکنید. بازی «یک ضرب من، یک ضرب تو» فرصت گوش دادن و نوبت‌گرفتن ایجاد می‌کند. مراقب باشید صدا برای کودکان حساس آزاردهنده نباشد.
۸. جعبه دسته‌بندی رنگ‌ها
داخل یک جعبه چند بخش بزرگ درست کنید و کاغذهای رنگی بزرگ را بر اساس رنگ یا شکل در آن بگذارید. کودک می‌تواند قانون بازی را تغییر دهد: این بار بر اساس اندازه دسته‌بندی کنیم. کاردستی در اینجا یک ابزار بازی است و پس از ساخت بارها قابل استفاده خواهد بود.
۹. حیوان خیالی با شانه تخم‌مرغ
شانه تخم‌مرغ تمیز و سالم را به قطعات بزرگ تقسیم کنید. کودک می‌تواند آن‌ها را رنگ کند و با کاغذ برایشان بال یا پا بسازد. شانه آلوده یا نم‌دار استفاده نکنید. از او نپرسید «این چه حیوان واقعی است؟»؛ شاید جانور تازه‌ای با نام و داستان مخصوص خودش ساخته باشد.
۱۰. نمایشگاه گروهی ساخته‌ها
هر کودک از میان وسایل موجود یک وسیله بسازد و بعد درباره روش ساختش دو جمله بگوید. برای نمایش، نام کودک و ایده او را کنار کار بگذارید، نه برچسب «زیباترین». می‌توانید از ساخته‌ها در بازی آزاد روزهای بعد هم استفاده کنید و ببینید کدام‌ها به بازی تازه تبدیل می‌شوند.
چگونه کاردستی را به یادگیری و بازی پیوند دهیم؟
بعد از پایان ساخت، فرصت بازی با وسیله را بدهید. خانه جعبه‌ای می‌تواند صحنه قصه شود و دوربین مقوایی بهانه‌ای برای مشاهده محیط. از کودک بپرسید چه چیزی کار کرد و چه چیزی را دفعه بعد تغییر می‌دهد. وقتی اتصال قطعه‌ای خراب می‌شود، فوری آن را برای کودک تعمیر نکنید؛ ابتدا با هم راه‌های ساده را بررسی کنید. این تجربه بخشی از حل مسئله است.
اگر برای کودک خود به دنبال مهدکودک در گیشا هستید، می‌توانید هنگام بازدید درباره فعالیت‌های ساختنی سؤال کنید: آیا کودک خودش ماده و شکل را انتخاب می‌کند؟ آیا ساخته‌ها وارد بازی می‌شوند یا تنها برای نمایش کنار گذاشته می‌شوند؟ این پرسش‌ها به شناخت شیوه کار مرکز کمک می‌کنند، بدون آنکه ظاهر کاردستی معیار اصلی کیفیت باشد.
نتیجه‌گیری: وسایل دورریختنی تمیز می‌توانند مواد اولیه ده‌ها بازی و کاردستی باشند. ابتدا ایمنی، اندازه و تمیزی قطعات را بررسی کنید؛ سپس اجازه دهید کودک درباره شکل، رنگ و کاربرد ساخته‌اش تصمیم بگیرد. ارزش این فعالیت در تجربه ساختن، تغییر دادن و بازی با نتیجه است، حتی اگر محصول نهایی ساده و نامنظم باشد.
